Khi Tô Lâm bứng cả gốc cây cổ thụ rồi trồng xuống, cả tỉnh reo hò, báo chí ca ngợi, cán bộ vỗ tay vang dội. Không một ai dám hỏi nguồn gốc, giấy tờ hay thủ tục pháp lý. Nhưng khi người nông dân nghèo tự nhân giống, chăm sóc 42 cây mai vàng để kiếm sống, công an lập tức ập đến, tịch thu sạch sẽ với lý do “không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc”.
Cây của lãnh đạo là “cổ thụ thiêng”, cây của dân là “hàng lậu”. Luật pháp ở đây rõ ràng có hai mặt: một mặt nghiêm khắc với người dân mưu sinh, một mặt rộng lượng đến mức vô lý với kẻ quyền cao chức trọng. Đây không phải chuyện cây cối, mà là bản chất của một hệ thống: luật lệ chỉ để ràng buộc kẻ yếu, để bắt chẹt người nghèo. Còn kẻ mạnh thì được phép “uốn nắn” luật theo ý mình. Quan trên nhắm mắt cho cấp dưới “có cái ăn”, đổi lại là sự trung thành mù quáng. Dân thì phải né tránh, nịnh bợ hoặc còng lưng chịu đựng.
Xã hội này đang vận hành bằng cảm tính quyền lực chứ không phải bằng công lý. Cây mai vàng bị tịch thu không chỉ mất tiền, mà còn mất luôn niềm tin vào luật pháp. Khi luật chỉ là công cụ để nịnh trên và chèn ép dưới, thì gốc rễ quốc gia đã thực sự lung lay.










