Cụm từ “tầm nhìn 100 năm” đang trở thành câu nói cửa miệng trong các phát ngôn của giới lãnh đạo Việt Nam mỗi khi đề cập đến các đại dự án, hay chiến lược phát triển quốc gia.
Tuy nhiên, bức tranh thực tế diễn ra lại đang phơi bày một nghịch lý sâu sắc giữa những tuyên ngôn vĩ mô mang tầm thế kỷ, và năng lực thực thi còn quá nhiều hạn chế.
Mới đây, ngày 3/9/2026, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị đã chính thức công bố “Bản quy hoạch phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia”.
Theo đó, mục tiêu dài hạn đến năm 2045, Việt Nam sẽ xây dựng thành công ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế, trong đó Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò là hai cực tăng trưởng dẫn dắt toàn bộ nền kinh tế.
Nhưng, chỉ vài ngày sau những tuyên bố chiến lược “hoành tráng” đó, hàng loạt các sự cố hạ tầng đã dội một gáo nước lạnh vào khát vọng thiếu suy nghĩ của ông Nghị.
Cụ thể, tối ngày 10/9/2026, sau một trận mưa lớn kéo dài, hầm chui HC1-02 tại nút giao An Phú, – một công trình hạ tầng giao thông trọng điểm nằm ở cửa ngõ TP. Hồ Chí Minh đã bị ngập sâu, các phương tiện không có khả năng lưu thông.
Hầm chui buộc phải tạm đóng cửa khẩn cấp, đẩy hàng nghìn phương tiện giao thông dồn ngược lên mặt đường, gây ra tình trạng ùn tắc, và tê liệt giao thông nghiêm trọng kéo dài.
Sự cố nghiêm trọng đến mức sang đến ngày 11/9, các lực lượng chức năng vẫn phải huy động nhiều máy bơm lớn cùng các thiết bị chuyên dụng để hút nước giải cứu công trình.
Tương tự, ở Hà nội, trong các ngày 17 – 18 tháng 9/2026, do mưa lớn đa số các khu vực ở thủ đô ngập úng nặng, thậm chí tuyến đường Tố Hữu chạy sát công trình hồ điều hòa chống ngập 600 tỷ cùng các khu vực hầm chui trên Đại lộ Thăng Long đều ngập sâu.
Các sự cố như vừa kể không phải là một biến cố cá biệt do thiên tai, mà nó phản ánh một căn bệnh mãn tính trong hệ thống quản trị đô thị tại Việt Nam.
Đó là, sự đứt gãy gãy trầm trọng giữa tư duy quy hoạch “bay bổng” trên giấy và trình độ thi công, kiểm soát và giám sát kỹ thuật trên thực tế.
Tương tự, khi nhìn rộng ra phạm vi quản trị vĩ mô, công cuộc cải cách tinh gọn bộ máy hành chính sau hơn một năm rầm rộ triển khai hiện vẫn sa lầy nặng trong các xung đột lợi ích nội bộ và chưa thể dứt điểm.
Những tranh cãi xung quanh việc triển khai Nghị định 178, với các con số ước tính thất thoát ngân sách lên tới khoảng 6,3 tỷ USD đang làm dấy lên những phản ứng gay gắt trong công luận, về sự hiệu quả và minh bạch trong việc sử dụng nguồn lực quốc gia.
Các chuyên gia kinh tế quốc tế chỉ ra rằng, các đô thị “tầm cỡ quốc tế” không bao giờ được định nghĩa bằng chỉ số tăng trưởng GDP, diện tích quy hoạch hay chiều cao của các tòa nhà chọc trời.
Thước đo giá trị thực sự của một siêu đô thị hiện đại phải nằm ở chất lượng sống tối thiểu của người dân, tính an toàn của hệ thống hạ tầng kỹ thuật và năng lực quản trị khủng hoảng khi xảy ra sự cố.
Trong khi, các trục giao thông huyết mạch ở các thành phố lớn vẫn luôn ở tình trạng ngập úng “muôn thủa” sau những cơn mưa, thì những mục tiêu xa xôi đã bị công luận cho rằng là căn bệnh “đi mây về gió”.
Khoảng cách “mênh mông” từ các nghị quyết trong phòng máy lạnh đến thực tế hiện nay bị thách thức bởi sự thiếu hụt nghiêm trọng về trình độ, cũng như cơ chế trách nhiệm giải trình của giới lãnh đạo Việt Nam.
Để các tuyên ngôn chiến lược mang tầm thế kỷ thực sự thuyết phục được công chúng, thay vì mải mê với các mục tiêu xa xôi, chính quyền cần tập trung tháo gỡ triệt để những điểm nghẽn hạ tầng và dân sinh ngay lập tức.
Nếu không thể bảo đảm các đô thị lớn không ngập nước, mọi phát biểu về tầm nhìn trăm năm sẽ chỉ càng làm xói mòn niềm tin của xã hội về năng lực của hệ thống chính trị.
Trà My – Thoibao.de
