Tô Lâm tuyên bố 106 triệu dân Việt Nam là “tài nguyên quý” và nỗi lo trục lợi nội tạng?

Tuyên bố mới đây của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc “106 triệu người dân chính là tài nguyên quý giá nhất của đất nước”, từng được kỳ vọng là tư duy phát triển của thượng tầng chính trị Ba Đình, khi đặt con người vào vị trí trung tâm của nền kinh tế tri thức thay cho tài nguyên thô.

Thế nhưng, khoảng cách giữa tầm nhìn chiến lược vĩ mô và thực tế điều hành ở các cơ quan tham mưu của Chính phủ đã tạo ra những chấn động dữ dội trong lòng xã hội, đỉnh điểm là làn sóng phản đối quyết liệt xoay quanh dự thảo Luật Hiến ghép mô, tạng (Sửa đổi).

Khi cơ quan soạn thảo trực tiếp là Bộ Y tế đưa ra đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến tạng, lập tức một câu hỏi “lạnh sống lưng” vang lên từ giới quan sát và công luận.

Phải chăng trong bối cảnh ngân sách khát vốn, những cơ thể con người, đặc biệt là các nhóm yếu thế, đang bị nhìn nhận là một một nguồn nội tạng có thể khai thác để phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế?

Theo giới quan sát, trong một xã hội mà ranh giới giữa lòng nhân đạo và sự trục lợi thương mại mong manh như ở Việt Nam, nội tạng người vô hình trung bị đặt lên bàn cân như một mặt hàng có giá trị kinh tế khổng lồ chỉ sau bất động sản.

Sự kiện Chính phủ Lê Minh Hưng buộc phải “quay xe”, chính thức rút bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến mô, tạng và hiến xác ra khỏi dự thảo trình Quốc hội vào đầu tháng 11/2026, không chỉ đơn thuần là một động thái điều chỉnh kỹ thuật lập pháp.

Theo giới báo chí điều tra, đứng trước làn sóng bất bình lan rộng của công luận và những cảnh báo từ giới chuyên gia về nguy cơ xâm hại quyền nhân thân và thương mại hóa bộ phận cơ thể trẻ em, nhà nước Việt Nam đã phải lùi bước để tránh sự phẫn nộ vô cùng lớn của công chúng.

Nếu để Quốc hội bất chấp thông qua một đạo luật chạm đến sự an toàn tính mệnh của trẻ em sẽ tạo ra những hệ lụy chính trị khôn lường, đẩy một xã hội vốn đang chịu nhiều áp lực sinh kế vào trạng thái phẫn nộ cùng cực.

Vẫn theo giới quan sát quốc tế, lùi một bước không phải là sự khoan nhượng, mà là phản ứng bắt buộc của một bộ máy cai trị Ba Đình khi nhận ra cái giá phải trả của việc bất chấp lòng dân.

Tuy nhiên, việc dự thảo được sửa đổi không thể xóa nhòa tâm lý hoài nghi dai dẳng trong công chúng. Đó là, những nghi ngờ về việc liệu luật có bị “âm thầm lách cửa sau” để thông qua sau khi ngọn lửa phẫn nộ hạ nhiệt.

Khi niềm tin xã hội đã rơi xuống mức thấp nhất, phát biểu “con người là tài nguyên quý giá” của Tô Lâm rất dễ bị công luận diễn giải theo chiều hướng tiêu cực, coi đó như sự quy đổi giá trị của người dân thành những đơn vị nội tạng cung ứng cho các lợi ích ngầm.

Sức ép từ công luận trên không gian mạng trong vụ việc này đã đóng vai trò như một chiếc phanh khẩn cấp, buộc cỗ máy lập pháp phải chững lại.

Nhưng nó cũng phơi bày sự bất lương trong đội ngũ quan chức y tế – những kẻ dường như quá say sưa với các bài toán buôn bán nội tạng mà quên mất những lằn ranh đạo đức của một xã hội văn minh.

Nhìn rộng ra, tranh cãi quanh Luật Hiến ghép mô, tạng không chỉ là chuyện của ngành y tế, mà là thước đo nhạy cảm nhất về mối quan hệ giữa nhà nước và người dân trong giai đoạn hiện nay.

Khẩu hiệu đưa con người thành trung tâm phát triển sẽ mãi chỉ là những từ ngữ trang trí trên giấy nếu ông Tô Lâm và những người nắm giữ quyền lực ở Ba Đình không thể thiết lập một hành lang pháp lý minh bạch, đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của toàn xã hội và cam kết bảo vệ tuyệt đối nguyên tắc hiến tạng phi lợi nhuận.

Thách thức lớn nhất của chính quyền Việt Nam là việc chứng minh rằng quyền nhân thân của một con người, dù là một đứa trẻ chưa thành niên phải được bảo vệ bằng pháp luật thực thụ.