Ngày 14/3/1988 tại bãi đá Gạc Ma, một phần của quần đảo Trường Sa, 64 chiến sĩ Việt Nam ngã xuống khi đối mặt với hỏa lực từ Trung Quốc. Đó không chỉ là một trận hải chiến, mà là khoảnh khắc phơi bày sự thật lạnh lùng của quan hệ quốc tế: khi luật pháp không đủ sức ràng buộc, kẻ mạnh sẽ tự viết luật bằng sức mạnh.
Gần bốn thập niên trôi qua, thế giới tưởng như văn minh hơn, nhưng thực tế lại cho thấy nhiều “tiền lệ mới” đang lặp lại logic cũ. Những tuyên bố chủ quyền, những hiệp định, những cam kết—tất cả nghe rất trang trọng, cho đến khi xung đột nổ ra. Khi ấy, giấy tờ có thể trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Điều đáng suy ngẫm không phải là lịch sử đã xảy ra, mà là cách nó có thể lặp lại dưới hình thức khác. Những tranh chấp biển đảo, những căng thẳng khu vực ngày nay đều mang bóng dáng của một quy luật: nếu không có sức mạnh bảo vệ, luật pháp chỉ tồn tại trên giấy.
Gạc Ma vì thế không chỉ là ký ức, mà là lời cảnh báo. Một lời nhắc rằng trong thế giới đầy biến động, niềm tin vào “cam kết” cần đi kèm với năng lực tự bảo vệ. Nếu không, lịch sử có thể không lặp lại y nguyên, nhưng sẽ lặp lại về bản chất.
Tuấn Thành – Thoibao.de
