Mỗi mùa bầu cử, người dân lại được nhắc rằng đây là “ngày hội của toàn dân”, nơi lá phiếu của cử tri quyết định ai sẽ đại diện cho mình trong bộ máy quyền lực. Nhưng nếu nhìn kỹ hơn vào cấu trúc của cuộc bầu cử ở Việt Nam, nhiều người nhận ra một mô hình quen thuộc mà họ gọi bằng cái tên châm biếm: cuộc bầu cử “bốn không”.
Không thứ nhất: không đảng đối lập. Trong hệ thống chính trị do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, đây là đảng duy nhất nắm quyền và cũng là lực lượng chiếm áp đảo trong danh sách ứng cử. Khoảng 92% ứng cử viên là đảng viên, số còn lại là cá nhân ngoài đảng – nhưng vẫn phải vượt qua nhiều vòng hiệp thương trước khi được đưa vào danh sách.
Không thứ hai: không báo chí độc lập. Toàn bộ hoạt động đưa tin bầu cử chủ yếu do các cơ quan truyền thông thuộc hoặc chịu sự quản lý của nhà nước thực hiện. Những tiếng nói độc lập bên ngoài hệ thống báo chí chính thức gần như không có không gian để điều tra, tranh luận hay phản biện về ứng cử viên.
Không thứ ba: không giám sát độc lập. Khác với nhiều quốc gia cho phép tổ chức quốc tế, tổ chức xã hội dân sự hoặc các nhóm quan sát độc lập theo dõi tiến trình bầu cử, tại Việt Nam việc giám sát chủ yếu do các cơ quan trong hệ thống chính trị thực hiện.
Không thứ tư: không công khai tài sản của ứng cử viên. Trong khi minh bạch tài sản là tiêu chuẩn phổ biến ở nhiều nền dân chủ, tỷ lệ ứng cử viên công khai tài sản tại Việt Nam gần như bằng 0.
Bốn chữ “không” ấy khiến nhiều người đặt ra câu hỏi: khi cuộc bầu cử thiếu cạnh tranh chính trị, thiếu báo chí độc lập, thiếu giám sát bên ngoài và thiếu minh bạch tài sản, thì lá phiếu của cử tri thực sự quyết định điều gì? Hay rốt cuộc, “ngày hội dân chủ” chỉ là nghi thức để xác nhận một kết quả vốn đã được định hình từ trước?
https://www.facebook.com/share/p/18Ph4kf7TQ/
