Sáng 25/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi, trong đó Chính phủ đề xuất không tổ chức Cơ quan điều tra VKSND Tối cao và chuyển thẩm quyền sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an. Nếu được thông qua, hệ thống sẽ còn hai cơ quan điều tra thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng.
Lý do được đưa ra cũng khá “thuyết phục về mặt thống kê”: từ 1/1/2018 đến 31/3/2026, cơ quan điều tra của VKS xử lý 390 vụ với 700 bị can, chiếm khoảng 0,04% hoạt động điều tra cả nước. Vì con số nhỏ, dự luật cho rằng duy trì một đầu mối riêng có thể gây cồng kềnh, chồng chéo. Nhưng câu chuyện lại có một dấu hỏi rất to: cơ quan này vốn có chức năng điều tra một số tội phạm xảy ra trong hoạt động tư pháp. Nếu chuyển thẩm quyền sang Bộ Công an, cơ chế kiểm soát và độc lập trong điều tra sẽ được thiết kế thế nào?
Nói vui thì đây giống một cuộc “tối giản hóa bộ máy”: thấy một phòng làm chưa nhiều việc, bèn tính chuyện dọn phòng và chuyển hồ sơ sang phòng bên cạnh. Nhưng với hoạt động tố tụng hình sự, thứ cần đếm không chỉ là số vụ án, mà còn là cơ chế kiểm soát quyền lực và khả năng bảo đảm khách quan khi điều tra. Vì vậy, điều đáng bàn không đơn giản là “bỏ hay giữ”, mà là nếu bỏ thì quyền hạn được chuyển đi đâu, cơ chế giám sát ra sao và người dân được bảo vệ thế nào. Dự luật còn phải được Quốc hội xem xét, quyết định, nên cuộc tranh luận này vẫn chưa có hồi kết.
https://www.facebook.com/share/p/19fAqvc6wk/
