Việc hàng loạt lãnh đạo cấp cao của Bộ Y tế và Bộ Giáo dục & Đào tạo (GD&ĐT) vốn là những cơ quan được coi là trụ cột tri thức của chế độ lần lượt bị khởi tố và bắt giam đã tạo nên một dư chấn sâu sắc trong đời sống xã hội.
Từ các cựu Bộ trưởng, Thứ trưởng đến lãnh đạo các Cục, Vụ…, ở Bộ Y tế dính án nhận hối lộ, hay đến những bê bối mua bán bằng cấp, cũng như nạn gian lận điểm thi tại các tỉnh thành mới đây đã cho thấy sự tha hóa quyền lực ở Việt Nam đang rõ nét hơn bao giờ hết.
Đây không còn là những sai phạm của một vài cá nhân đơn lẻ, mà là hồi chuông cảnh báo về một căn bệnh mang tính hệ thống trong những lĩnh vực cốt lõi nhất của sự phát triển.
So sánh hai ngành tưởng chừng cần phải có tính đạo đức và sự nhân văn cao nhất này, công luận dễ dàng nhận thấy những thủ đoạn thao túng và trục lợi từ bên trong giống nhau đến rợn người.
Điểm chung đáng sợ nhất giữa những sai phạm ở hai bộ là việc các quan chức không chỉ đơn thuần nhận hối lộ một cách thụ động, mà họ đã chủ động thiết lập “luật chơi mới” để trục lợi một cách hết sức bài bản và tinh vi.
Ở Bộ Y tế, các nhóm lợi ích không chỉ nhận hối lộ từ các Công ty Vật tư Y tế mà đã chủ động dựng lên mạng lưới từ trong nước ra nước ngoài nhằm thao túng quy trình đấu thầu, thổi giá thiết bị và chỉ định thầu.
Đồng thời, các Bệnh viện công vô hình trung biến thành miếng mồi ngon cho các doanh nghiệp tư nhân, đẩy gánh nặng chi phí lên vai bệnh nhân đang vật lộn để tìm kiếm sự sống.
Tại Bộ GD&ĐT các nhóm lợi ích lại chi phối toàn bộ hệ thống giáo dục qua việc thao túng điểm thi ở nhiều địa phương. Họ không chỉ làm giàu trên túi tiền của phụ huynh mà còn tước đoạt cơ hội học tập công bằng của mọi học sinh khác, tạo ra một thế hệ bị dẫn dắt bởi thứ tư duy gian lận.
Việc các quan chức lãnh đạo địa phương bắt tay với các trường để tổ chức gian lận thi cử một cách có hệ thống, đã biến toàn bộ ngành giáo dục hiện nay thành một môi trường phi đạo đức toàn diện, khi các hành vi sai trái đang được nhân rộng.
Trong khi, các thầy giáo, thầy thuốc phải là biểu tượng thiêng liêng của giá trị đạo đức, thì họ lại tự chọn cách phản bội lại chính những giá trị đẹp nhất của ngành.
Điều đó, đã phơi bày cho cả xã hội thấy ranh giới vô cùng mong manh giữa giá trị đạo đức cần phải có và sự vô đạo đức đang hoành hành một cách tràn lan.
Hậu quả từ sự tha hóa ở hai Bộ trọng yếu hàng đầu này trong đời sống xã hội vượt xa tổn thất của những vụ án kinh tế thuần túy. Nó để lại những vết thương sâu sắc và khó hàn gắn cho xã hội.
Đối với người bệnh, tham nhũng đồng nghĩa với việc bị tước đoạt cơ hội sống, khi họ phải bỏ ra số tiền gấp nhiều lần giá trị thực hoặc đối mặt với rủi ro từ trang thiết bị kém chất lượng.
Đối với thế hệ trẻ, gian lận thi cử hủy hoại sự công bằng và bóp chết động lực phấn đấu, quan trọng hơn cả, nó tạo ra một cuộc khủng hoảng lòng tin diện rộng.
Khi hai lĩnh vực với nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe thể xác và tâm hồn cho mọi người đều bị lũng đoạn bởi đồng những tiền bẩn, lòng tin của đa số người dân với chế độ ngày càng suy giảm sâu sắc.
Vấn đề cốt lõi không chỉ là đưa những kẻ vi phạm ra ánh sáng, mà đòi hỏi ở Việt Nam một cuộc cải cách thể chế sâu rộng hơn bao giờ hết.
Cần xây dựng các cơ chế kiểm soát quyền lực để không còn cơ hội, và môi trường cho những hành vi thao túng, cũng như phải minh bạch hóa tất cả các khâu then chốt của cả hệ thống.
Chỉ khi có một nền tảng pháp lý nghiêm minh và công bằng, hai danh xưng cao quý “thầy thuốc” và “thầy giáo” mới có thể trở lại đúng với vị thế biểu tượng của lòng nhân ái và tri thức.
Trà My – Thoibao.de
