Dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đang thu hút chú ý khi Việt Nam đàm phán khoản vay khoảng 6,5 tỷ USD với China Eximbank. Theo thông tin được nêu, phía Trung Quốc đề xuất tài trợ bằng Nhân dân tệ và có phương án phát hành trái phiếu bằng đồng tiền này. Trong khi đó, tổng mức đầu tư dự án được điều chỉnh tăng đáng kể. Những con số ấy lập tức khiến câu hỏi về hiệu quả, chi phí và rủi ro tài chính trở nên khó né.
Vay bằng Nhân dân tệ có thể được giải thích bằng mục tiêu giảm rủi ro tỷ giá hoặc tối ưu chi phí. Nhưng một khoản vay lớn luôn đi kèm câu hỏi lớn hơn: tiền đi đâu, nhà thầu nào được hưởng và nghĩa vụ trả nợ cuối cùng thuộc về ai? Nếu nguồn vốn gắn với việc sử dụng hàng hóa, thiết bị hoặc nhà thầu từ bên cho vay, lợi ích kinh tế có thể quay trở lại phía tài trợ trong khi Việt Nam phải gánh nghĩa vụ tài chính dài hạn. Đó là vấn đề cần được công khai, không thể chỉ nói bằng hai chữ “ưu đãi”.
Một tuyến đường sắt kết nối biên giới với cảng biển có thể mang lại lợi ích thương mại đáng kể cho Việt Nam và cả khu vực. Vì vậy, câu chuyện không nên bị giản lược thành “vay Trung Quốc là tốt” hay “vay Trung Quốc là bẫy”. Điều cần nhất là minh bạch về lãi suất, điều kiện vay, nguồn cung ứng, tỷ lệ nội địa hóa, nghĩa vụ trả nợ và hiệu quả kinh tế thực tế. Một tuyến đường có thể nối hai đầu đất nước, nhưng chính sách tài chính phải bảo đảm nó không đồng thời nối Việt Nam với một khoản phụ thuộc khó tháo gỡ.
https://www.facebook.com/share/p/1DZX6jXEPb/
