Nếu đề xuất bỏ Cơ quan điều tra của VKSND Tối cao được thông qua, thẩm quyền điều tra các vụ án liên quan đến hoạt động tư pháp, tham nhũng và chức vụ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra của công an và quân đội. Nghe qua có vẻ chỉ là chuyện “sắp xếp lại bộ máy”, nhưng đằng sau những dòng chữ hành chính khô khan là một câu hỏi rất nóng: khi người có quyền điều tra cũng có thể là đối tượng của cuộc điều tra, ai sẽ bảo đảm sự độc lập? Đặc biệt, dự thảo còn đề xuất để Bộ trưởng Công an và Bộ trưởng Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức, bộ máy cơ quan điều tra thuộc ngành mình.
Điều đáng bàn nằm ở chính những vụ án mà cơ chế này phải xử lý: cán bộ điều tra, tòa án, viện kiểm sát, cơ quan thi hành án và những người có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Nói cách khác, đây là những vụ việc mà yếu tố độc lập và kiểm soát quyền lực phải được đặt lên hàng đầu. Nếu một cơ quan vừa nắm quyền lực điều tra, vừa được giao điều tra những sai phạm trong chính hệ thống thực thi quyền lực, thì câu hỏi về “vừa đá bóng vừa thổi còi” không phải là chuyện để đùa.
Cải tổ bộ máy có thể cần thiết, nhưng tinh gọn không đồng nghĩa với tập trung quyền lực. Một cơ chế tư pháp đáng tin cậy phải khiến người dân tin rằng không ai đứng ngoài khả năng bị điều tra, kể cả người đang cầm quyền điều tra. Vậy nếu chiếc “khóa” kiểm soát cơ quan điều tra bị tháo bỏ, chiếc “chìa khóa” kiểm soát quyền lực sẽ nằm trong tay ai? Hay cuối cùng, người dân lại chỉ được nghe một câu trả lời quen thuộc: hãy tin vào quy trình?









