Trong đời sống chính trị – xã hội Việt Nam, một hiện tượng ngày càng khó bỏ qua là những cuộc “đấu tố” trên mạng xã hội. Chỉ cần một phát ngôn lệch khỏi “đường ray” quen thuộc, một cuốn sách bị cho là có vấn đề, hay một góc nhìn khác với số đông, lập tức có thể xuất hiện cả một “tòa án” trên không gian mạng. Ở đó, người ta vừa làm quan tòa, vừa làm công tố viên, thậm chí kiêm luôn cả vai trò thi hành án bằng… nút chia sẻ.
Nhân danh lòng yêu nước, chống “lật sử”, bảo vệ nền tảng tư tưởng hay gìn giữ những giá trị chính thống, không ít người sẵn sàng trút xuống đối phương những lời lẽ nặng nề. Có vụ rồi cũng chìm vào quên lãng sau vài ngày. Có vụ kết thúc bằng một lời xin lỗi. Nhưng cũng có những cuộc “phê đấu” để lại hậu quả ngoài đời thực, khi sức ép từ mạng xã hội hòa vào những quy trình pháp lý và biến một cuộc tranh cãi trên màn hình thành câu chuyện nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Chính vì thế, không khó hiểu khi một số người liên tưởng đến Cách mạng Văn hóa ở Trung Quốc, nơi những màn phê đấu công khai từng biến đám đông thành công cụ phán xét và biến sự khác biệt thành cái cớ để quy chụp. Tất nhiên, lịch sử không lặp lại nguyên xi. Nhưng lịch sử luôn đáng sợ ở chỗ: nó có thể trở lại dưới những hình thức mới. Và câu hỏi đáng sợ nhất có lẽ không phải là: Ai đúng, ai sai? Mà là: Khi đám đông đã đồng thanh kết tội, liệu còn ai đủ bình tĩnh để hỏi bằng chứng đâu?
https://www.facebook.com/share/p/1CBeANkJNZ/
