ການເລືອກຕັ້ງສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ສະພາປະຊາຊົນທຸກຂັ້ນໃນຫວຽດນາມ ມາເປັນເວລາດົນນານໄດ້ກາຍເປັນຫົວຂໍ້ທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການໂຕ້ຖຽງຢ່າງຮຸນແຮງໃນໝູ່ຜູ້ສັງເກດການສາກົນ. ໃນທາງທິດສະດີ, ລັດຖະທຳມະນູນຂອງຫວຽດນາມຢືນຢັນວ່າ ສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ແມ່ນຜູ້ແທນຂອງຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງ, ມີສິດຕັດສິນບັນຫາສຳຄັນຂອງປະເທດ ແລະ ກວດກາການເຮັດວຽກຂອງກົງຈັກລັດ. ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງກັບສະແດງໃຫ້ເຫັນພາບທີ່ແຕກຕ່າງອອກໄປຢ່າງສິ້ນເຊີງ, ເມື່ອສິດເສລີໃນການເລືອກຜູ້ແທນສະພາແຫ່ງຊາດຂອງພົນລະເມືອງ ຖືກຈຳກັດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ໂດຍບັນຊີລາຍຊື່ທີ່ຖືກຈັດວາງໄວ້ລ່ວງໜ້າແລ້ວໂດຍທາງການ. ຄຳຖາມຈຶ່ງຖືກຕັ້ງຂຶ້ນວ່າ: ຖ້າຜົນການໄດ້ຖືກຈັດວາງໄວ້ກ່ອນແລ້ວຜ່ານກົນໄກ “ພັກເປັນຜູ້ເສີນ, ປະຊາຊົນເປັນຜູ້ເລືອກ”, ການຈັດການເລືອກຕັ້ງໃຫຍ່ໂຕ, ຄຶກຄື້ນ ແລະ ສິ້ນເປືອງເງິນພາສີຂອງປະຊາຊົນ ຍັງມີຄວາມໝາຍແທ້ຈິງອີກຫຼືບໍ່? ໃນເມື່ອຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງບໍ່ສາມາດເລືອກໄດ້ຢ່າງເສລີ ນອກຈາກບັນຊີຜູ້ສະໝັກທີ່ຖືກຄັດກອງມາຢ່າງລະອຽດແລ້ວ. ຕ່າງຈາກປະເທດປະຊາທິປະໄຕອື່ນໆ ທີ່ພົນລະເມືອງສາມາດກາບັດເປົ່າໄດ້ ເມື່ອບໍ່ມີຜູ້ໃດທີ່ຕົນເຊື່ອໝັ້ນ, ຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງຫວຽດນາມກັບຖືກບັງຄັບໃຫ້ຕ້ອງເລືອກໃນບັນດາຜູ້ທີ່ຖືກອະນຸມັດໄວ້ແລ້ວເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອອັດຕາຄວາມໄວ້ວາງໃຈເກືອບຈະສົມບູນແບບ 99,86% ກາຍເປັນຕົວເລກທີ່ຂາດຄວາມໜ້າເຊື່ອຖື ແລະ ເບິ່ງຄືຈະຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອໂຄສະນາຕໍ່ນານາຊາດຫຼາຍກວ່າຈະສະທ້ອນສະພາບທີ່ແທ້ຈິງຂອງສິ່ງທີ່ເອີ້ນວ່າການເລືອກຕັ້ງຜູ້ແທນສະພາແຫ່ງຊາດ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສັງເກດຄື ສັນຍານຂອງການຂາດຄວາມໂປ່ງໃສ ເຊັ່ນ ກໍລະນີທ່ານ Trần…

ໃນບັນດາຄຳຂວັນໂຄສະນາກ່ຽວກັບການເລືອກຕັ້ງ, ປະຊາຊົນມັກໄດ້ຍິນປະໂຫຍກໜຶ່ງທີ່ຄຸ້ນຫູດີວ່າ: “ການເລືອກຕັ້ງແມ່ນສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງພົນລະເມືອງແຕ່ລະຄົນ.” ຟັງເຜີນໆ ຄຳເວົ້ານີ້ເບິ່ງຄືຈະທັງສະຫງ່າງາມ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍຈິດໃຈແຫ່ງປະຊາທິປະໄຕ. ແຕ່ເມື່ອເຂົ້າໄປສູ່ຄວາມເປັນຈິງ, ຫຼາຍຄົນເລີ່ມຕັ້ງຄຳຖາມວ່າ: ຖ້າມັນເປັນ “ສິດ” ແລ້ວ ເປັນຫຍັງບາງບ່ອນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມັນກາຍເປັນ “ໜ້າທີ່” ທີ່ຕ້ອງປະຕິບັດ? ກ່ອນການເລືອກຕັ້ງໃນປີ 2016, Luật Khoa ເຄີຍບັນທຶກປະກົດການໜຶ່ງທີ່ຄ່ອນຂ້າງແປກຢູ່ຫຼາຍມະຫາວິທະຍາໄລ ແລະ ວິທະຍາໄລ: ນັກສຶກສາຖືກກຳນົດໃຫ້ຕ້ອງໄປລົງຄະແນນສຽງ, ແຖມຍັງຕ້ອງຍື່ນຫຼັກຖານວ່າຕົນໄດ້ເຮັດແລ້ວ. ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລໄຕງວຽນ, ນັກສຶກສາຖືກຮ້ອງຂໍວ່າ ຫຼັງຈາກລົງຄະແນນແລ້ວ ຕ້ອງເກັບບັດຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງທີ່ມີຕາປະທັບ “ໄດ້ລົງຄະແນນແລ້ວ” ໄວ້ ແລ້ວນຳສົ່ງໃຫ້ຄູຫົວໜ້າຫ້ອງ. ແຈ້ງການຂອງໂຮງຮຽນຍັງເນັ້ນອີກວ່າ ນັກສຶກສາຜູ້ໃດທີ່ບໍ່ປະຕິບັດຕາມ ອາດຖືກພິຈາລະນາລົງໂທດທາງວິໄນຕາມລະບຽບ. ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລແພດສາດ–ຢາສາດ ເກີນເທີ, ຫົວໜ້າຫ້ອງຮຽນຍັງຕ້ອງຂຽນໃບຮັບຮອງຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າ ຈະຮັບປະກັນໃຫ້ນັກສຶກສາ…

ໃນບັນດາຄຳຂວັນໂຄສະນາກ່ຽວກັບການເລືອກຕັ້ງ, ປະຊາຊົນມັກໄດ້ຍິນປະໂຫຍກໜຶ່ງທີ່ຄຸ້ນຫູດີວ່າ: “ການເລືອກຕັ້ງແມ່ນສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງພົນລະເມືອງແຕ່ລະຄົນ.” ຟັງເຜີນໆ ຄຳເວົ້ານີ້ເບິ່ງຄືຈະທັງສະຫງ່າງາມ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍຈິດໃຈແຫ່ງປະຊາທິປະໄຕ. ແຕ່ເມື່ອເຂົ້າໄປສູ່ຄວາມເປັນຈິງ, ຫຼາຍຄົນເລີ່ມຕັ້ງຄຳຖາມວ່າ: ຖ້າມັນເປັນ “ສິດ” ແລ້ວ ເປັນຫຍັງບາງບ່ອນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມັນກາຍເປັນ “ໜ້າທີ່” ທີ່ຕ້ອງປະຕິບັດ? ກ່ອນການເລືອກຕັ້ງໃນປີ 2016, Luật Khoa ເຄີຍບັນທຶກປະກົດການໜຶ່ງທີ່ຄ່ອນຂ້າງແປກຢູ່ຫຼາຍມະຫາວິທະຍາໄລ ແລະ ວິທະຍາໄລ: ນັກສຶກສາຖືກກຳນົດໃຫ້ຕ້ອງໄປລົງຄະແນນສຽງ, ແຖມຍັງຕ້ອງຍື່ນຫຼັກຖານວ່າຕົນໄດ້ເຮັດແລ້ວ. ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລໄຕງວຽນ, ນັກສຶກສາຖືກຮ້ອງຂໍວ່າ ຫຼັງຈາກລົງຄະແນນແລ້ວ ຕ້ອງເກັບບັດຜູ້ມີສິດເລືອກຕັ້ງທີ່ມີຕາປະທັບ “ໄດ້ລົງຄະແນນແລ້ວ” ໄວ້ ແລ້ວນຳສົ່ງໃຫ້ຄູຫົວໜ້າຫ້ອງ. ແຈ້ງການຂອງໂຮງຮຽນຍັງເນັ້ນອີກວ່າ ນັກສຶກສາຜູ້ໃດທີ່ບໍ່ປະຕິບັດຕາມ ອາດຖືກພິຈາລະນາລົງໂທດທາງວິໄນຕາມລະບຽບ. ທີ່ມະຫາວິທະຍາໄລແພດສາດ–ຢາສາດ ເກີນເທີ, ຫົວໜ້າຫ້ອງຮຽນຍັງຕ້ອງຂຽນໃບຮັບຮອງຄຳໝັ້ນສັນຍາວ່າ ຈະຮັບປະກັນໃຫ້ນັກສຶກສາ…