Ngày 21/9/2026, trong cuộc gặp gỡ cộng đồng người Việt tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra lời kêu gọi người Việt tại Mỹ khép lại quá khứ, hướng tới tương lai chung tay để cùng kiến tạo dân tộc. Đây được đánh giá là một thông điệp đáng ghi nhận của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của giới phân tích trong nước và quốc tế, giá trị thực sự của lời hiệu triệu ấy của ông Tô Lâm phải được đo lường bằng những hành động tiếp theo có thể kiểm chứng trên thực tế.
Theo đó, hòa giải dân tộc không bao giờ bắt đầu bằng một yêu cầu đơn phương từ một phía đối với những người vẫn mang những vết thương lòng trong quá khứ.
Với hàng triệu gia đình người Việt Nam đang ở hải ngoại từng trải qua tù đày, mất mát, chia lìa và những cuộc vượt biển tàn khốc, quá khứ không phải là trang sách có thể lật qua theo một mệnh lệnh hay ý muốn của Đảng CSVN.
Đó là nỗi đau của những người có cha không bao giờ trở về trong các nhà tù cải tạo, hay những người mẹ tuyệt vọng khi con em của họ nằm lại trong những nấm mồ vô danh trên đường vượt biển.
Theo giới chuyên gia, nếu nhà nước Việt Nam thực sự muốn kiều bào mở lòng khép lại quá khứ, chính quyền trước hết phải chứng minh lòng thành bằng cách dừng ngay những hành vi tiếp tục gây tổn thương cho những gia đình và thân nhân của chế độ cũ.
Đầu tiên là Hà Nội cần ứng xử với tinh thần tôn trọng những quan điểm khác biệt. Không thể một mặt ông Tô Lâm kêu gọi xây dựng niềm tin ở xứ người, nhưng mặt khác lại làm lơ cho các chiến dịch quấy rối, nhục mạ người Việt hải ngoại diễn ra rầm rộ trên không gian mạng.
Sự xuất hiện của các lực lượng dư luận viên AK47 thường được gọi là “bò đỏ” bênh vực chính quyền một cách cực đoan, với những ngôn từ quy chụp, lăng mạ những người bất đồng chính kiến cần phải bị kiểm soát và xử lý nghiêm minh.
Để chứng minh sự chân thành, chính quyền phải công khai tuyên bố: Việc nhục mạ kiều bào hải ngoại không phải là yêu nước, và mọi hành vi quấy rối nhân danh bảo vệ chế độ phải bị xử lý một cách triệt để.
Một sự hòa giải tử tế cũng đòi hỏi chính quyền phải thay đổi tư duy tiếp cận. Đồng bào hải ngoại cần được nhìn nhận như những con người có phẩm giá, có quyền yêu quê hương theo cách riêng của họ, chứ không chỉ lợi dụng là một nguồn lực để thu hút kiều hối.
Sự bất đồng về quan điểm chính trị không thể trở thành lý do để tước bỏ tư cách đồng bào của bất kỳ ai. Người Việt kiều có quyền phê phán chính quyền hay bất kỳ lãnh đạo nào trên tinh thần đóng góp cho quê hương trên mọi phương diện.
Tuy nhiên, tiến trình hòa giải luôn cần sự tự xét lại từ cả hai phía. Những tiếng nói cực đoan quá mức ở hải ngoại cũng cần phải được xem xét lại. Việc ai đó chống lại thể chế chính trị không đồng nghĩa với việc họ có quyền lăng mạ người dân trong nước.
Nhưng trách nhiệm chính vẫn thuộc về chính quyền ở Việt Nam hiện nay, khi họ là bên nắm giữ công cụ pháp lý, hệ thống truyền thông và quyền lực chính trị.
Chính quyền phải là bên làm trước trước bằng những cam kết rõ ràng, cụ thể: sẵn sàng lắng nghe những ý kiến phản biện mà không quy chụp động cơ, đồng thời dám nhìn nhận những sai lầm trong quá khứ để sửa chữa.
Công luận thấy rằng, Tổng Bí thư Tô Lâm muốn người Việt hải ngoại tin vào một tương lai chung, thì cách thuyết phục nhất là làm cho những vấn đề tồn tại lâu nay phải được cải thiện nhanh chóng và trở nên đáng tin cậy hơn.
Niềm tin không đến từ những khẩu hiệu suông, hay những lời hứa hẹn bằng đầu môi chót lưỡi mà ngay lập tức phải mở ra những không gian đối thoại thực chất.
Chỉ khi, nỗi đau quá khứ được tôn trọng và sự thù hận bị triệt tiêu, lời kêu gọi của ông Tô Lâm mới thực sự chạm tới trái tim của những đồng bào xa xứ luôn đau đáu hướng về quê hương.
Trà My – Thoibao.de
