Trong cuộc phỏng vấn chính thức với hãng tin Bloomberg TV tại New York ngày 21/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra thông điệp vô cùng mạnh mẽ: “Việt Nam kiên quyết không chấp nhận việc trung chuyển hàng hóa né thuế, mọi sản phẩm xuất khẩu phải thực chất và được sản xuất tại Việt Nam”.
Đây là một phát ngôn mang tính bước ngoặt của ông Tô Lâm nhằm xoa dịu Hoa kỳ trong bối cảnh thặng dư thương mại của Việt Nam đối với Mỹ đạt kỷ lục 114 tỷ đô la, và vượt qua nhiều quốc gia tầm trung khác.
Tuy nhiên, điều gây tranh luận dữ dội ngay sau đó lại không nằm ở tuyên bố của ông Tô Lâm, mà nằm ở cách truyền thông của nhà nước Việt Nam tường thuật lại sự việc.
Theo ghi nhận từ giới quan sát chính trị quốc tế, khi đăng tải toàn văn bài phỏng vấn dưới dạng “văn bản hỏi – đáp”, các cơ quan báo chí của nhà nước Việt Nam không hiểu vì lý do gì đã chủ động lược bỏ câu trả lời bác bỏ cáo buộc trung chuyển hàng hóa Trung Quốc của ông Tô Lâm, đồng thời cắt phần danh mục dự kiến mua sắm công nghệ cao từ Mỹ.
Sự cố hy hữu này ngay lập tức châm ngòi cho những luồng suy đoán “thiếu thiện chí” trên mạng xã hội, khi nhiều ý kiến cho rằng Chính phủ Việt Nam hoảng sợ và tìm cách giấu thông tin vì lo ngại phản ứng từ phía Bắc Kinh.
Theo giới phân tích, động thái biên tập này phơi bày tình thế “kẹt giữa hai làn đạn” đầy phức tạp và rủi ro của nhà nước Việt Nam trên bàn cờ địa chính trị quốc tế cũng như trong khu vực.
Từ Học viện Chính trị Đông Nam Á ISEAS – Yusof Ishak, giới chuyên gia nhận định, giảm nhẹ các tuyên bố trực diện liên quan đến Trung Quốc trên báo chí là một bước đi ngoại giao cực kỳ cẩn trọng.
Theo đó, Trung Quốc không chỉ là quốc gia láng giềng mà còn là đối tác thương mại lớn nhất, cung cấp phần lớn nguyên liệu đầu vào cho nền kinh tế sản xuất của Việt Nam.
Việc đưa những phát ngôn của ông Tô Lâm mang tính đối đầu trực tiếp với Bắc Kinh lên báo chính thống có thể bị coi là một hành động khiêu khích không cần thiết, làm phức tạp thêm mối quan hệ song phương vốn đã đầy nhạy cảm giữa 2 nước.
Bên cạnh yếu tố ngoại giao, quy cách biên tập báo chí nhà nước Việt Nam vốn có xu hướng chuẩn hóa thông tin của lãnh đạo cấp cao theo một bộ khung an toàn, thay vì xoáy sâu vào những tranh chấp gay gắt.
Tuy nhiên, sự chừng mực trên mặt báo chí lại hoàn toàn trái ngược với những hành động pháp lý quyết liệt mà Chính phủ Việt Nam đang triển khai trong thực tế.
Việt Nam hiện là quốc gia duy nhất phải đối mặt đồng thời với 3 cuộc điều tra theo Mục 301 của Mỹ liên quan đến thao túng tiền tệ, lao động và năng lực sản xuất dư thừa.
Ý thức được nguy cơ sinh tử đối với thị trường xuất khẩu lớn nhất là Mỹ, Chính phủ Việt Nam đã liên tục thắt chặt quy trình cấp Giấy chứng nhận xuất xứ, đồng thời tiến hành thanh tra đột xuất hàng loạt các nhà máy có nghi vấn “lắp ráp giản đơn” để gian lận xuất xứ.
Việc Mỹ từng áp mức thuế trừng phạt lên tới hơn 540% đối với sản phẩm tấm pin năng lượng mặt trời dùng linh kiện Trung Quốc đã buộc Hà Nội phải hành động không khoan nhượng.
Sự mâu thuẫn giữa sự cẩn trọng đến mức e dè trên mặt báo, và một bên là sự siết chặt bàn tay quản lý trong thực tế đã khắc họa rõ nét chiến lược thực dụng của Chính phủ Lê Minh Hưng.
Việt Nam chọn cách bảo vệ lợi ích kinh tế cốt lõi với Mỹ bằng các biện pháp âm thầm nhưng quyết liệt, trong khi họ vẫn cố gắng duy trì một thái độ ngoại giao mềm mỏng trên truyền thông đại chúng để không làm phật lòng người láng giềng Bắc Kinh.
Tuy nhiên, việc Chính phủ Việt Nam cắt gọt thông tin báo chí một cách quá lộ liễu đã làm giảm sức nặng từ lời cam kết của ông Tô Lâm trước cộng đồng quốc tế, và đã đẩy nội bộ của Đảng CSVN rơi vào những nghi ngờ không đáng có.
Trà My – Thoibao.de
