Từ năm 2027, những xuất bản phẩm liên quan đến lịch sử cách mạng, chủ quyền, an ninh quốc gia, lãnh tụ và lãnh đạo đất nước sẽ nằm trong cơ chế quản lý chặt chẽ hơn theo luật sửa đổi. Ba vòng kiểm soát được đặt ra: nhà xuất bản thẩm định bản thảo, cơ quan chủ quản phê duyệt kế hoạch, rồi cơ quan quản lý nhà nước thẩm định sau lưu chiểu trước khi phát hành, ngoại trừ trường hợp được miễn theo quy định. Nghe qua, đây có vẻ là một “hàng rào an toàn” để bảo đảm chất lượng và tính chính xác.
Nhưng càng nhiều vòng kiểm soát, câu hỏi về ranh giới cũng càng lớn: kiểm soát sai sót đến đâu và kiểm soát cách diễn giải lịch sử đến mức nào? Nếu một cuốn sách phải vượt qua hết cửa này đến cửa khác mới được đến tay độc giả, liệu sự thận trọng có vô tình biến thành tâm lý e dè của người viết và nhà xuất bản? Đặc biệt, khi những chủ đề nhạy cảm như lịch sử, chủ quyền hay lãnh tụ vốn đã đòi hỏi sự chính xác cao, thêm một tầng xét duyệt đồng nghĩa với thêm một câu hỏi về trách nhiệm và quyền quyết định.
Trong bối cảnh một vụ án liên quan đến sách về Hồ Chí Minh vừa gây chú ý, cùng việc một số ấn phẩm lịch sử gần đây bị soi xét kỹ, “3 vòng kiểm soát” càng dễ trở thành tâm điểm tranh luận. Nhà nước có lý do để ngăn nội dung sai lệch, nhưng một hệ thống quản lý tốt cũng cần minh bạch tiêu chí, rõ trách nhiệm và tránh tạo ra chiếc “kéo” vô hình khiến người viết tự kiểm duyệt trước khi đặt bút. Cuối cùng, vấn đề không chỉ là ba vòng kiểm soát, mà là: ai kiểm soát người kiểm soát, và độc giả còn được quyền tự đánh giá lịch sử đến đâu?
https://www.facebook.com/share/p/1HxQDJTAgY/
