Một vụ việc gian lận trong thi cử tại Tuyên Quang nếu được cơ quan chức năng xác minh là có thật chắc chắn không chỉ là chuyện điểm số. Nó chạm vào câu hỏi lớn hơn: công bằng trong giáo dục có thực sự dành cho tất cả mọi người? Khi một học sinh gian lận, trách nhiệm trước hết phải được xác định dựa trên hành vi và chứng cứ, chứ không thể mặc nhiên suy diễn từ lý lịch gia đình.
Nhưng chính ở đây dư luận có quyền đặt câu hỏi: nếu có người đứng sau tác động, bao che hoặc tạo điều kiện cho gian lận, liệu những người liên quan có được xử lý minh bạch như nhau? Còn nếu phụ huynh là người có chức vụ, quyền lực hay địa vị xã hội thì càng cần một quy trình công khai, khách quan để tránh mọi nghi ngờ về đặc quyền. Công bằng không thể có hai phiên bản: một cho “con dân đen”, một cho người có quan hệ.
Vì vậy, điều cần công khai không nhất thiết là đời tư hay danh tính phụ huynh nếu pháp luật không cho phép, mà là kết quả xác minh, hành vi vi phạm, trách nhiệm của từng cá nhân và hình thức xử lý. Bởi giáo dục mà để người dân phải đoán xem “con ai” mới được đối xử thế nào thì niềm tin đã thua ngay trước khi bài thi được chấm. Câu hỏi đáng sợ nhất không phải “phụ huynh là ai?”, mà là: liệu mọi học sinh có thực sự đứng trên cùng một vạch xuất phát?










