Trong bối cảnh Việt Nam, nếu một kịch bản giả định xảy ra – toàn bộ lực lượng công an, an ninh mạng, dân phòng, dân vận, lưu động… bị tước bỏ súng ống, còng tay, quyền bắt giữ, quyền “phạt tại chỗ”, quyền theo dõi mạng xã hội và các công cụ cưỡng chế khác – thì thực tế phũ phàng sẽ lộ rõ: nhiều người trong số họ thiếu kỹ năng lao động thực tiễn để cạnh tranh trên thị trường việc làm.
Tại Việt Nam, lực lượng an ninh mạng (thuộc Cục A05, Bộ Công an) chủ yếu tập trung vào giám sát, định hướng dư luận, phát hiện thông tin “chống phá”, lập biên bản xử phạt hành chính trên mạng. Kỹ năng “thực chiến” như lập trình bảo mật nâng cao, kiểm thử xâm nhập (penetration testing), phân tích mã độc chuyên sâu, quản lý rủi ro doanh nghiệp… thường chỉ có ở một bộ phận nhỏ được đào tạo bài bản tại Học viện An ninh Nhân dân hay các đơn vị chuyên trách. Phần lớn hoạt động dựa trên quyền hạn nhà nước hơn là kỹ năng công nghệ thị trường tự do.
Tương tự, cán bộ công an cơ sở, dân phòng từng quen với việc “xử lý” vi phạm giao thông, an ninh trật tự bằng biện pháp hành chính, thu “phạt” tại chỗ hay chỉ điểm… nay nếu phải cạnh tranh việc làm dân sự, hồ sơ của họ thường chỉ ghi: “Thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh trật tự”. Nhà tuyển dụng tư nhân cần lập trình viên, kỹ sư cơ khí, bán hàng, lái xe chuyên nghiệp, sửa chữa… chứ không cần người “giỏi” còng tay hay lập biên bản.
Sự thật đáng suy ngẫm: một bộ phận lực lượng an ninh – trật tự đã được xây dựng chủ yếu để duy trì quyền lực và sự ổn định chính trị, chứ chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng sinh tồn độc lập trong nền kinh tế số, thị trường lao động khốc liệt của Việt Nam hiện nay. Khi “cái còng” biến mất, lớp áo đồng phục rơi xuống, nhiều người đối mặt nguy cơ thất nghiệp thực sự hoặc phải bắt đầu lại từ con số zero.
Câu hỏi lớn đặt ra cho xã hội Việt Nam: liệu việc đầu tư nguồn lực khổng lồ vào một hệ thống chỉ biết “duy trì sự sợ hãi và quyền lực” có đang tạo ra lãng phí nhân lực quốc gia nghiêm trọng, khi chính những người đó khó thích nghi nếu quyền lực ấy tan biến?
https://www.facebook.com/share/p/1HKViJFtg6/
