Trung Quốc đã bị vượt mặt
Cuộc chiến ở Ukraine là động lực lớn nhất thúc đẩy xuất khẩu vũ khí toàn cầu. Để răn đe Nga, các nước châu Âu cũng đang tăng mạnh chi tiêu quân sự. Ngành công nghiệp vũ khí của Đức đang thu lợi từ điều này. Theo viện nghiên cứu SIPRI của Thụy Điển, hiện nay Đức đứng thứ tư trên thế giới.
Châu Âu đang tái vũ trang với quy mô chưa từng có. Ngành công nghiệp vũ khí của Đức đang thu lợi từ điều này: Theo một báo cáo mới của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Đức hiện là nhà xuất khẩu vũ khí lớn thứ tư thế giới – đã vượt qua Trung Quốc. Gần một phần tư lượng xuất khẩu của Đức từ năm 2021 đến năm 2025 được dùng để hỗ trợ Ukraine. Theo báo cáo, 17% khác được xuất khẩu sang các nước châu Âu khác. Chuyên gia Katarina Djokic của SIPRI cho biết: „Lượng hàng xuất khẩu sang các điểm đến truyền thống khác như Ai Cập và Israel cũng đã tăng lên“.
Theo các nhà nghiên cứu hòa bình, xuất khẩu vũ khí toàn cầu đã tăng 9,2% trong hai giai đoạn 5 năm gần đây. Dữ liệu của SIPRI đề cập đến khối lượng xuất khẩu vũ khí, chứ không phải giá trị tài chính của chúng. Bởi vì khối lượng này có thể biến động đáng kể từ năm này sang năm khác tùy thuộc vào tình hình đặt hàng, và bởi vì các nhà nghiên cứu hòa bình tập trung vào các xu hướng dài hạn trong báo cáo của họ, nên họ so sánh các giai đoạn 5 năm thay vì từng năm riêng lẻ – trong trường hợp này, là các năm từ 2021 đến 2025 với các năm từ 2016 đến 2020.
Các quốc gia châu Âu đã tăng gấp ba lần lượng nhập khẩu vũ khí trong giai đoạn này. Cuộc chiến ở Ukraine vẫn là động lực lớn nhất thúc đẩy sự phát triển này. Tuy nhiên, mối đe dọa từ Nga cũng đang khiến các nước châu Âu tăng cường khả năng vũ trang của mình. „Nga là nguyên nhân duy nhất dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ nhập khẩu vũ khí của châu Âu“, ông Djokic nói. Theo các nhà nghiên cứu của SIPRI, sự không chắc chắn về mức độ mà Mỹ sẽ bảo vệ các đối tác NATO của mình trong một cuộc khủng hoảng cũng đã thúc đẩy nhu cầu vũ khí ở các quốc gia thành viên NATO thuộc châu Âu.
Phần lớn vũ khí xuất khẩu của Mỹ đều hướng đến châu Âu.
Tuy nhiên, đồng thời, châu Âu vẫn chủ yếu mua vũ khí từ Mỹ: „Lần đầu tiên trong hai thập kỷ, phần lớn xuất khẩu vũ khí của Mỹ hướng đến châu Âu chứ không phải Trung Đông“, báo cáo nêu rõ. Tỷ lệ này lên tới 38%. „Mặc dù các công ty châu Âu đã tăng cường sản xuất vũ khí và viện trợ đầu tư mới của EU dành cho ngành công nghiệp quốc phòng của các nước thành viên đã dẫn đến một số hợp đồng trong nội bộ EU, các quốc gia châu Âu vẫn tiếp tục nhập khẩu vũ khí của Mỹ trong giai đoạn 2021-2025“, nhà nghiên cứu Djokic của SIPRI cho biết. Điều này đặc biệt đúng đối với máy bay chiến đấu và hệ thống phòng không tầm xa, vốn vẫn được coi là đặc biệt hiệu quả ở châu Âu.
Các quốc gia như Romania và Ba Lan cũng đã mua thiết bị từ Mỹ để tăng cường quan hệ đối tác với Mỹ. Bà giải thích: „Hơn nữa, nếu bạn đã có các hệ thống từ Mỹ – ví dụ như Đức với hệ thống phòng không Patriot – thì việc tiếp tục sử dụng chúng sẽ mang lại nhiều lợi thế về hậu cần và huấn luyện.“
Nhu cầu có khả năng tăng lên – cũng một phần là do cuộc chiến tranh với Iran.
Căng thẳng và chiến tranh ở Trung Đông có thể sẽ làm tăng thêm nhu cầu vũ khí ở châu Âu trong tương lai. Đồng thời, theo chuyên gia của SIPRI, các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran có thể gây ra những hậu quả khác: „Nếu Mỹ gặp phải tình trạng thiếu hụt, ví dụ như các hệ thống phòng thủ tên lửa, như đã được báo cáo, điều này có thể dẫn đến việc nước này ưu tiên lực lượng vũ trang của mình và hạn chế cung cấp cho các quốc gia khác.“
Điều này có thể trở thành vấn đề đối với các nước châu Âu. Từ năm 2021 đến năm 2025, Mỹ chiếm 42% tổng lượng vũ khí xuất khẩu quốc tế, sang 99 quốc gia. Pháp và Nga là hai nước xuất khẩu vũ khí lớn thứ hai và thứ ba trong giai đoạn này. Xuất khẩu của Nga giảm mạnh 64%. Trong bối cảnh cuộc chiến tranh xâm lược của Nga, Ukraine vẫn đứng đầu danh sách các nước nhập khẩu, tiếp theo là Ấn Độ, Ả Rập Xê Út, Qatar và Pakistan.
SIPRI là một viện nghiên cứu hòa bình độc lập có trụ sở tại Stockholm. Viện này chủ yếu được nhà nước tài trợ và xuất bản các báo cáo thường niên về buôn bán vũ khí, công nghiệp vũ khí, vũ khí hạt nhân và chi tiêu quân sự.
Lê Anh – Thoibao.de ( Tổng hợp)
