Chỉ hơn nửa năm sau khi Đảng CSVN tuyên bố hoàn thành giai đoạn một của cuộc “cách mạng” tinh gọn bộ máy, dư luận lại chấn động trước thông tin Chính phủ sẽ tiếp tục sắp xếp, sáp nhập và tinh giản tổ chức bộ máy trong năm 2026.
Theo báo Lao động, tính đến tháng 3/2025, Việt Nam đã thực hiện một cuộc đại phẫu chưa từng có khi cắt giảm từ 22 xuống còn 14 bộ. Đặc biệt, việc xóa bỏ cấp huyện tại 34 tỉnh thành từ tháng 7/2025 để “sắp xếp lại giang sơn”, đưa đất nước vào một kỷ nguyên mới.
Tuy nhiên, ngay đầu năm 2026 việc Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp tục ra lệnh tinh gọn lại bộ máy một lần nữa đã phơi bày một thực tế nghiệt ngã.
Đó là, công cuộc cải tổ vội vã trong 2 năm qua dường như đã phá sản, và để lại một di sản của sự hỗn loạn và lãng phí tài chính hàng trăm nghìn tỷ.
Việc một hệ thống vừa mới được lắp ghép lại, nay đã phải “làm lại từ đầu” đã cho thấy lối tư duy “duy ý chí”, xa rời thực tiễn của giới lãnh đạo trong kỷ nguyên mới.
Theo giới quan sát quốc tế nhận định rằng, chiến dịch “vừa chạy vừa xếp hàng” mà ông Tô Lâm cổ xúy đã tạo ra một sự đứt gãy nghiêm trọng trong hạ tầng quản lý.
Tại nhiều địa phương, người ta chứng kiến một nghịch lý cười ra nước mắt: nơi thì thừa mứa nhân sự chỉ biết ngồi không, nhưng lại thiếu trầm trọng những cán bộ có chuyên môn cao để vận hành các dịch vụ công.
Việc giảm biên chế trên giấy tờ thực chất chỉ là một màn ảo thuật số liệu, bởi để duy trì bộ máy hoạt động, các cơ quan nhà nước đã phải phát sinh thêm vô số tầng nấc trung gian dưới dạng ngoài hệ thống hoặc các công ty bình phong.
Hệ quả là bộ máy không hề gọn hơn về mặt chi phí, mà chỉ trở nên lỏng lẻo và thiếu tính minh bạch. Đáng ngại hơn cả chính là cái giá bằng tiền mà ngân sách quốc gia phải gánh chịu.
Theo ước tính của các chuyên gia kinh tế, chi phí cho các đợt sắp xếp, sáp nhập và đặc biệt là khoản chi trả cho hàng chục ngàn cán bộ nghỉ hưu trước tuổi hoặc chuyển đổi vị trí đã lên tới con số hàng trăm ngàn tỷ đồng.
Một bộ phận không nhỏ quan chức khôn ngoan đã tận dụng thời cơ này để “ôm” một núi tiền từ cái gọi là chính sách hỗ trợ rồi về nghỉ ngơi, trong khi những người ở lại phải đối mặt với một đống đổ nát về hồ sơ, và những thay đổi xoành xoạch về tên gọi ở cấp cơ sở.
Đây là một sự lãng phí nguồn lực quốc gia khủng khiếp trong bối cảnh nền kinh tế đang chật vật với nợ công và lạm phát tăng cao.
Câu hỏi về trách nhiệm giải trình đang trở thành một áp lực nghẹt thở: Ai sẽ chịu trách nhiệm cho hàng núi tiền tiền thuế của dân bị đổ xuống sông xuống biển, khi những chính sách mới theo lối “sáng đúng, chiều sai, mai lại đúng?
Người dân và doanh nghiệp hiện nay không chỉ mệt mỏi vì các thủ tục hành chính rườm rà mà còn rơi vào trạng thái bất an khi không biết cấu trúc chính quyền ngày mai sẽ còn thay đổi ra sao?
Sự minh bạch và hiệu quả của dịch vụ công – thứ vốn là thước đo duy nhất của một cuộc cải cách thành công, nhưng vẫn là một điều quá xa xỉ. Khi thực tế các chính sách của ông Tô Lâm đang vắt kiệt niềm tin của quần chúng bằng những thử nghiệm quản trị đầy rủi ro và bất định.
Giới phân tích cho rằng, nếu mục tiêu của công cuộc tinh gọn bộ máy chỉ đơn thuần là để thanh lọc những thành phần không cùng phe cánh và củng cố quyền lực tuyệt đối cho phe Công an, thì Việt Nam sẽ phải trả một cái giá rất đắt cho sự ổn định ảo tạo ra từ sự thâu tóm quyền lực của ông Tô Lâm.
Nếu không có ai đứng ra chịu trách nhiệm cho những sai lầm chiến lược này, thì „Kỷ nguyên mới“ của dân tộc sẽ mãi chỉ là một kỷ nguyên của những thí nghiệm tốn kém trên xương máu và mồ hôi của nhân dân.
Trà My – Thoibao.de
