Theo giới quan sát quốc tế, trong đời sống chính trị ở Việt Nam, hiếm có giai đoạn nào mà thông điệp về sự cấp bách lại được người đứng đầu của đảng đẩy lên cao trào như hiện nay.
Bài viết mang tiêu đề “Tiến lên! Toàn thắng ắt về ta!” của Tổng Bí thư Tô Lâm ngày 25/1/2025, không chỉ là một lời hiệu triệu, mà còn là một mệnh lệnh hành động cho toàn bộ hệ thống chính trị trong giai đoạn bản lề trong 5 hay10 năm tới.
Với yêu cầu không để lãng phí dù chỉ “một ngày, một tuần”, ông Tô Lâm đang cố gắng khắc họa chân dung một nhà lãnh đạo quyết đoán, sẵn sàng đập tan các rào cản trì trệ để đưa đất nước bước sang kỷ nguyên mới.
Tuy nhiên, đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ và những nỗ lực tinh gọn bộ máy đầy quyết liệt của ông Tô Lâm là một khoảng cách lớn về uy tín cá nhân và sự hoài nghi của dư luận về đạo đức, tư cách của người đứng đầu Đảng.
Kể từ khi chính thức nắm giữ chiếc ghế quyền lực cao nhất vào tháng 8/2024, ông Tô Lâm đã chọn việc chống lãng phí làm ngọn cờ mới, bên cạnh di sản “đốt lò” của người tiền nhiệm.
Những hành động thực tế đã diễn ra nhanh chóng: từ việc kỷ luật khai trừ đảng đối với cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, đến việc bắt giam hàng loạt cán bộ liên quan đến các vụ án tham nhũng lớn.
Sự quyết liệt này còn thể hiện qua cuộc đại phẫu bộ máy Chính phủ, cắt giảm từ 22 xuống còn 17 bộ, ngành trong một khoảng thời gian ngắn kỷ lục với tốc độ “vừa chạy vừa xếp hàng.
Tuy nhiên, tại Đại hội 14, khi ông Tô Lâm đưa ra những lời răn dạy về việc cán bộ phải “biết xấu hổ khi dân còn nghèo đói” hay phải coi “liêm chính là phẩm chất nền tảng” của người lãnh đạo.
Thì, ông Lâm đã vô tình chạm vào một vết sẹo chưa lành của mình trong lòng công chúng. Những lời giáo huấn về đạo đức công vụ ngay lập tức khơi lại ký ức về vụ bê bối “bò dát vàng” tại London năm 2021.
Hình ảnh một vị Bộ trưởng Công an thưởng thức món ăn xa xỉ từ tay một đầu bếp nổi tiếng toàn cầu với giá hàng ngàn USD, trong bối cảnh hàng triệu đồng bào trong nước đang vật lộn trong đại dịch Covid-19, đã trở thành một biểu tượng cay đắng với những gì ông đang rao giảng.
Giới quan sát nhận định rằng, việc ông Tô Lâm tự mình nhắc đến khái niệm phải biết xấu hổ chẳng khác nào một đòn “gậy ông đập lưng ông. Nó còn nhắc nhớ lại lời chỉ trích công khai đầy ẩn ý của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về câu chuyện “miếng ăn tồi tàn”.
Sự mâu thuẫn giữa lời nói và hành động thực tế trong quá khứ đã tạo ra một lỗ hổng lớn về “uy tín” – là thứ mà một lãnh đạo thực thụ cần phải có để tạo ra sự đồng thuận trong nội bộ Đảng và sự ngưỡng mộ của công chúng.
Một nhà lãnh đạo có thể dùng quyền lực để buộc cấp dưới phải làm việc “gấp hai, gấp ba”, nhưng không thể dùng mệnh lệnh để ép buộc dân chúng phải chịu nể phục về mặt đạo đức nếu chính ông không phải là một tấm gương mẫu mực.
Tuy nhiên, tiêu chuẩn về uy tín cao trong nhân dân và tiêu biểu về đạo đức đang trở thành điểm yếu chí mạng của ông Tô Lâm. Việc thiếu sự “tâm phục khẩu phục” từ công chúng đã khiến “tính danh chính ngôn thuận” của ông càng bị lung lay.
Cho dù, ngay cả khi ông Lâm đã thâu tóm được quyền lực tuyệt đối ở trong tay. Nhưng khi bộ máy vận hành dựa trên nỗi sợ hãi hoặc sức mạnh an ninh sẽ thiếu đi sự bền vững cần thiết để thực hiện những mục tiêu dài hạn.
Khi khoảng cách giữa bài giảng đạo đức và thực tế lối sống vẫn còn khoảng cách, niềm tin của công chúng sẽ tiếp tục xói mòn. Nếu không giải quyết được bài toán về uy tín cá nhân, những nỗ lực của Tổng Bí thư Tô Lâm có nguy cơ chỉ là những tuyên bố hào nhoáng mà người dân vẫn còn hoài nghi và phán xét mãi mãi.
Trà My – Thoibao.de
