Sáng ngày 19/1/2026, Đại hội toàn quốc lần thứ 14 của Đảng CSVN đã chính thức khai mạc tại Hà Nội, quy tụ gần 1.600 đại biểu để quyết định vận mệnh chính trị của đất nước trong 5 năm tới.
Trong khi truyền thông nhà nước nỗ lực khắc họa một bức tranh về sự đoàn kết và thống nhất của ban lãnh đạo, thì giới quan sát quốc tế đều thấy rằng, sự kiện này lại mang màu sắc của một cuộc đấu tranh quyền lực căng thẳng chưa từng có trong lịch sử của Đảng CSVN.
Theo đó, tâm điểm của mọi sự chú ý đều dồn vào tham vọng quyền lực của Tổng Bí thư Tô Lâm và phản ứng của phe Quân đội, vốn là lực lượng đối trọng lớn nhất hiện nay.
Theo giới phân tích, Đại hội 14 diễn ra trong bối cảnh ông Tô Lâm, sau 18 tháng nắm quyền, đã không giấu giếm tham vọng muốn nhất thể hóa hai chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, theo mô hình của nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình. Tuy nhiên, con đường đi đến quyền lực tuyệt đối này của Tô Lâm không hề bằng phẳng.
Sự hiện diện đồng thời của toàn bộ 16 Ủy viên Bộ Chính trị – Khóa 13 còn sót lại trên Đoàn Chủ tịch tại phiên trù bị, dù được giải thích là biểu tượng của sự đoàn kết, nhưng thực chất lại phản ánh tình trạng „cá mè một lứa“ hay sự giằng co quyền lực kiểu không ai chịu ai.
Việc không thể thu gọn số lượng người trên Đoàn Chủ tịch cho thấy ông Tô Lâm đã không thể kiểm soát các phe phái, Hà Tĩnh…, đến Quân đội, họ vẫn đang “gầm ghè” kìm hãm lẫn nhau trong một thế cân bằng hết sức mong manh.
Một trong những điểm nóng nhất, chính là cuộc xung đột về đường lối cải cách. Ông Tô Lâm đã gây chấn động hệ thống chính trị khi thúc đẩy việc sáp nhập tỉnh thành từ 63 xuống còn 34 và giải thể một số bộ ngành, một bước đi nhằm phá vỡ các mạng lưới lợi ích khép kín.
Tuy nhiên, chính “liệu pháp sốc” này đã tạo ra sự bất mãn sâu sắc trong đội ngũ công chức, viên chức…, trong bộ máy nhà nước, đã khiến họ quay sang tìm kiếm sự bảo trợ từ phía Quân đội.
Trong khi, Quân đội Việt nam, với tư duy thận trọng, đang tỏ ra hoài nghi trước sự thân thiện của ông Tô Lâm với phương Tây và kinh tế tư nhân. Chính vì thế, câu hỏi lớn nhất bao trùm Đại hội 14 là liệu Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Quốc phòng, sẽ đóng vai trò gì trong trật tự quyền lực chính trị mới?
Giới quan sát nhận định, dù khả năng “lật đổ” được ông Tô Lâm là thấp, nhưng phe Quân đội đang nỗ lực đẩy ông Giang vào vị trí Chủ tịch nước để tạo ra cơ chế kiểm soát chéo, ngăn cản kịch bản tập trung quyền lực vào một người duy nhất.
Những động thái tuyên truyền trên mạng xã hội do phe Quân đội kiểm soát thời gian qua thường xuyên chỉ trích của ông Tô Lâm và đề cao vị thế của tướng Giang một cách công khai, báo hiệu một cuộc mặc cả nhân sự khốc liệt sau sân khấu Ba Đình.
Đáng chú ý, khi Đại hội 14 đã dành phút mặc niệm cho cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Sự kiện này được đánh giá là một tình huống trớ trêu và hoàn toàn không mong muốn đối với đương kim Tổng Bí thư.
Trong suốt 18 tháng cầm quyền, ông Tô Lâm được cho là đã ra sức xóa bỏ các di sản của người tiền nhiệm để thiết lập dấu ấn riêng, nhưng tại Đại hội 14, ông vẫn buộc phải thực hiện nghi thức tôn vinh này để duy trì tính chính danh của Đảng.
Điều này càng cho thấy sức mạnh của phe “bảo thủ” vẫn kiên định và mạnh mẽ trước sức mạnh áp đảo từ phe Công an của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Tóm lại, kết quả bầu chọn Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị khóa mới tại Hội nghị Trung ương 1 – Khóa 14 sau Đại hội mới là câu trả lời cuối cùng.
Liệu Việt Nam sẽ đi theo mô hình tập quyền mạnh mẽ dưới bàn tay sắt với thể chế “công an trị” của Tô Lâm, hay sẽ quay về trạng thái lãnh đạo tập thể với sự kiềm chế từ phía Quân đội vốn có từ lâu nay?
Trà My – Thoibao.de
