Có một giả thuyết ít khi được nói thẳng: những quy định bị xem là “nhỏ” thường không nhắm vào người giàu. Với họ, đóng cửa sớm hay muộn không ảnh hưởng sinh kế. Một triệu đồng tiền phạt chỉ tương đương bữa ăn hay phí gửi xe. Nhưng với người nghèo, buôn bán ban đêm không phải làm thêm, mà là giờ sống.
Ban ngày đã bị rút cạn bởi tiền thuê chỗ, điện nước, thuế phí. Đêm là khoảng trống hiếm hoi để gỡ gạc. Một xe bún khuya, một gánh nước, vài chục ly cà phê vỉa hè – đó không phải lựa chọn, mà là lối thoát. Áp mức phạt một triệu đồng trong bối cảnh ấy chẳng khác nào gửi thông điệp rõ ràng: nghèo thì đừng mưu sinh.
Giả thuyết đặt ra: đây không hẳn là ngẫu nhiên, mà là một cơ chế sàng lọc. Không đủ sức nộp phạt thì tự biến mất. Ai còn trụ được thì phải “biết điều”. Quy định càng mơ hồ, quyền sinh sát càng nằm trong tay người thực thi. Đêm không còn là không gian lao động, mà trở thành không gian lo sợ.
Người ta nói “không để ai bị bỏ lại phía sau”, nhưng rào cản lại dựng đúng nơi người nghèo đang cố bò lên. Khi quản lý biến thành trừng phạt, pháp luật không còn để bảo vệ, mà để chọn lọc ai được phép tồn tại. Và thế là, giữa những bài diễn văn về “thịnh vượng”, ngoài vỉa hè, người nghèo học thêm một kỹ năng: đếm từng phút trước giờ cấm, và cầu mong đêm trôi qua nhanh hơn biên bản.
https://www.facebook.com/share/p/1MhWGCVwUV/
