Ngày 28/2, truyền thông nhà nước đưa tin, Bộ Chính trị vừa quyết định sẽ miễn học phí cho toàn bộ học sinh, từ mầm non đến trung học tại các trường công lập, bắt đầu từ năm học 2025 – 2026.
Các trường dân lập, tư thục được cấp bù học học phí bằng mức học phí của trường công lập, còn phần chênh lệch giữa trường công lập và dân lập sẽ do gia đình học sinh đóng.
Ngày 9/11/2024, phát biểu trước Quốc hội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã cam kết tiến tới miễn học phí, thậm chí hỗ trợ chi phí học tập cho học sinh trong độ tuổi đi học.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam áp dụng chính sách này trên toàn quốc, mặc dù một số địa phương trước đó cũng đã bắt đầu thực hiện chính sách này.
Được biết, để thực hiện chủ trương này trên phạm vi cả nước, ngân sách nhà nước cần chi một khoảng 30.000 tỷ cho mỗi năm.
Chính sách này giúp giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình, đặc biệt là những gia đình có thu nhập trung bình và thấp. Thông tin vừa kể đã khiến cho mạng xã hội nổi sóng, nhiều ý kiến vội vã vui mừng cho rằng đây là biểu hiện của “ý Đảng, lòng dân”.
Thậm chí có ý kiến của những người nổi tiếng đã khẳng định, “tin này là tin sấm sét, thế là Việt Nam đã sánh vai với cường quốc 5 châu về miễn học phí”.
Theo giới quan sát, việc miễn học phí là một chính sách mang tính phổ quát của toàn cầu, đa số các quốc gia trên thế giới đã áp dụng chính sách giáo dục miễn phí cho toàn dân. Không chỉ miễn học phí, mà các nhà nước còn cung cấp miễn phí tất cả các chi phí dụng cụ học tập, sách vở, cho đến quần áo đồng phục và bữa ăn trưa miễn phí ở trường.
Tuy nhiên, việc miễn học phí ở Việt Nam cũng chỉ là một phần nhỏ trong những khoản các phụ huynh phải đóng hàng tháng cho nhà trường.
Qua khảo sát đã cho thấy, các phụ huynh lại lo ngại về các khoản phụ thu hàng tháng, cao gấp nhiều lần tiền học phí chính thức. Đáng chú ý là khoản thu dành cho Quỹ phụ huynh học sinh khoảng từ 1,5 – 3 triệu đồng mỗi năm. Các khoản chi này được cho là gây khó khăn cho nhiều người lao động có mức lương thấp.
Tuy nhiên, theo giới phân tích, chủ trương miễn học phí chỉ là một bước tiến trở lại, sau một loạt bước lùi đi ngược lại tinh thần nhà nước Xã hội Chủ nghĩa? Tại sao lại nói như vậy?
Đã từ lâu, Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn nhân danh là nhà nước Xã hội Chủ nghĩa theo Chủ thuyết cộng sản. Theo đó, sự đặc trưng cho tính ưu việt của một nhà nước Xã hội Chủ nghĩa, là các chính sách giáo dục và y tế miễn phí nhằm đảm bảo phúc lợi cho toàn dân.
Như các nước Cuba, hay Bắc Triều Tiên hiện nay, họ vẫn duy trì chính sách giáo dục và y tế miễn phí cho toàn dân. Đây là điều đã từng tồn tại ở miền bắc Việt Nam dưới thời bao cấp từ năm 1956 đến 1986).
Do vậy, việc Việt Nam quay trở lại tuyên bố chính sách giáo dục miễn phí, là điều hết sức mâu thuẫn so với những tuyên truyền về nhà nước Xã hội Chủ nghĩa ở Việt Nam.
Nguy hiểm hơn, Nhà nước Việt Nam đã áp dụng cái gọi là chính sách “xã hội hóa”, để huy động nguồn lực chi cho giáo dục và y tế miễn phí cho toàn dân, đồng thời dành nguồn ngân sách đầu tư cho ngành công an.
Công luận đã và đang đặt câu hỏi về khả năng thực hiện cam kết kể trên, đặc biệt khi xét đến điều kiện kinh tế và ngân sách hiện tại của Việt Nam. Những lo ngại xoay quanh việc liệu ngân sách nhà nước có đủ để hỗ trợ toàn bộ chi phí giáo dục hay không, và việc triển khai chính sách này có thể gặp phải những thách thức gì?
Cũng như cần phải làm thế nào để nền giáo dục Việt Nam phát triển bền vững, thay vì chỉ tập trung vào các chính sách miễn giảm học phí mang tính ngắn hạn.
Trà My – Thoibao.de
